Ён жыў і працаваў для краіны. У гонар яго імя названы вуліцы і праспекты, прадпрыемствы і навучальныя ўстановы. Ён загінуў пры вельмі загадкавых абставінах. Ён – Петр Міронавіч Машэраў – адзіны з самых сумленных, прыстойных, працавітых кіраўнікоў нашай краіны.

Як жыў і выхоўваўся Пётр Міронавіч? Якія яго мары і спадзяванні разбурыла вайна? Жанчына яго жыцця, хто яна? На гэтыя і шмат іншых пытанняў адказала ТС Вольга Міронаўна Пранько (Машэрава) – родная сястра легендарнага беларуса. 

Падчас нашай размовы з Вольгай Міронаўнай, яна часта называла яго Пётр(як ў дзяцінстве), але потым з павагай дадавала – Міронавіч. Нават у яе, роднай сястры, гэты цудоўны чалавек вызываў павагу і гонар. Дабразычлівая і сціплая, яна вельмі эмацыянальна перажывае ўсе падзеі і цяжкасці жыцця. Шмат гадоў яна  жыве ў Гродна, тут жа напісала кнігу «Семья Машеровых», у якой сабраны яе ўспаміны, шмат цікавых рэчаў, вядомых толькі блізкім. Яе ўнучка аднойчы сказала: «Такія як ён нараджаюцца раз на сто гадоў». Яна памаўчала, а потым ціха дадала: «Можа і так…»

«Усім свая справа была»

Сям,я ў нас была вялікая і дружная: пяцёра дзяцей, бацькі, таксама бабуля з намі жыла. Зямлі не хапала. Часам і хлеба не хапала да новага ўраджаю. Памятаю, бацька пазычаў хлеб у родных ці суседзяў. У нас з маленства ўсім свая справа была: з шасці год даглядалі малодшых, а то і карову ўжо пасвілі. Таму і сталелі хутка. Уплыў на выхаванне аказала грамадска-палітычнае жыццё таго часу. Але галоўныя рысы характару – працавітасць, сумленнасць, мэтанакіраванасць – мы атрымалі ў сям’і. Штоб не казалі, выхаванне моладзі адбываецца  ў сям’і, і галоўную ролю займае ў ім праца.

Што тычыцца сённяшней моладзі, я лічу, што ім не хапае бацькоўскай увагі. Ні якая школа не выхавае таго, чаго не выхавала сям’я. Я працавала настаўнікам больш за 20 год і магу сказаць, што ў нас вельмі добрая моладзь, за рэдкім выключэннем.  

«Сапраўдныя сябры да апошніх дзён»

З дзяцінства родныя браты – Пётр і Павал – вельмі сябравалі. Розніца ва ўзросце толькі чатыры гады, таму браты ўсё рабілі разам. Светлавалосы, васпаваты, з шэра-зяленымі вачыма, вельмі азартны і хуткі Пётр, і цемнавалосы, шэравокі, спакойны і сур’ёзны Павал. Вельмі непахожыя характарамі і знешне, яны  ўвесь час былі разам. Разам таксама адказвалі за шкоды, якія ўвесь час выдумляў Пётр. Абодва скончылі педагагічны факультэт і працавалі настаўнікамі. У маладосці прыгожыя, высокія, з атлетычным складам цела, яны прыцягвалі да сябе ўвагу. Браты Машэравы казаліся дзяўчатам вельмі недасягальнымі. На працягу ўсяго жыцця браты сябравалі і заўсёды дапамагалі адзін аднаму.

 
«Ах, калі б не вайна…»
«Усе вучні здатныя, толькі трэба ўмець вучыць», – казаў Пётр Міронавіч, працуючы ў школе. Ён прарабіў настаўнікам толькі два гады, але паспеў адкрыць фізічны кабінет, астранамічны, тэатральны і танцавальны гурткі, арганізоўваў розныя спартыўныя спаборніцтвы. Вучні былі з ім нібы адзінае цэлае, паважалі і ганарыліся ім, і ён прыслухоўваўся і паважаў іхнія погляды. Ён марыў  пра змяненне школьнай праграмы і паступленне ў аспірантуру… Але вайна перапыніла ўсе  ягоныя мары. Яна атабрала ў яго і маці. Падчас вайны яе расстралялі немцы за сувязь з партызанамі. Разам з ёй забілі і шмат іншых, звязаных з падполлем і не. Пётр Міронавіч спазніўся на 10 дзён, і пазнаў сваю матулю па сіняй сукенцы ў гарошкі ўжо сярод расстраляных. Усё жыццё Пётр Міронавіч вінаваціў сябе ў яе смерці. Ён ніколі не адварочваўся ад яе і нават ад магілы адыходзіў спіной ўперад, каб не пакрыўдзіць і не абразіць яе.  

«Жанчына ўсяго жыцця»

Павал раней пачаў заляцацца да дзяўчат. А Пётр толькі ў будучыню настаўнікам праз мяне пазнаёміўся з Палінай.  Аднойчы я пашла да зубной доктаркі, а там… Прыгожая, высокая, сінявокая дзяўчына, яна мне адразу спадабалася. Я прыбегла дадому і рассказала пра яе Пятру. Назаўтра і ён пайшоў у гэту паліклініку. Так і пазнаёміліся. Яны пачалі сябраваць яшчэ да вайны, потым разам былі ў падполлі. У яго Паліна была адзіная дзяўчына, потым жонка – адна на ўсё жыццё.  

Як Пётр Машэраў абхітрыў немцаў, якое прозвішча было ў яго падчас вайны, ці праўда, што ён знаходзіўся ў палоне… Пра гэта чытайце ў наступным нумары Твайго Стылю.

Кацярына БУБНОВІЧ

На фота:

В.М.Пранько ў маладосці

П. Машэраў сярод сям,і. Унізе сёстры Надзея, Матрона і Вольга. Справа Брат Павал.

Браты...