Быць ці не быць АЭС на Беларусі – пытанне амаль што закрытае. Да канца студзеня прэзыдэнт атрымае на падпісанне пастанаўленне саўбеза аб яе будаўніцтве. Пасля гэтага застанецца выбраць пляцоўку ды падрадчыкаў для будаўніцтва. Наколькі небяспечная гэта рэч – АЭС – і што ад яе чакаць, карэспандэнт ТС спытаў вучоных ГрДзУ імя Янкі Купалы.  На пытанні “Твайго Стылю” аб жыцці, смерці і атамнай станцыі адказаў Валянцін Станіслававіч Лучко, дацэнт кафедры экалогіі. Валянцін Станіслававіч некаторы час жыў і працаваў у Японіі, як выкладчык экалогіі займаўся ў прыватнасці вывучэннем праблемаў старэння арганізмаў.

“Твой Стыль”: Гродзенская вобласць лічыцца вобласцю з найбольшай колькасцю доўгажыхароў. З чым гэта звязана?

Валянцін Станіслававіч: У гродзенскай вобласці большая працягласць жыцця звязана з высокай аграрнасцю і гістарычна большай інтэлектуальнасцю насельніцтва. Патлумачу. Каб зразумець, хто памірае, трэба глядзець на вытокі смяротнасці. Найбольш за ўсё паміраюць людзі ва ўзросце ад 40 і да 60-70 год. Тыя, хто дажыў да сямідзесяці – знаходзяцца ў меншай зоне рызыкі. Сучасная моладзь мае нават менш шансаў выжыць чым тыя, хто нарадзіўся за 20 гадоў да іх.  

ТС: Чаму так?

В.С.: Калі нам гавораць, што ў нас нарадзілася больш, чым памерла – то гэта яшчэ нічога не значыць. Трэба глядзець і на іншыя фактары ў першыя гады жыцця. Кошты на бялковыя прадукты – на якасную рыбу, бабы, арэхі – гэта адзін з іх. Многа дзяцей нараджаецца ў недабрабытных сем’ях, у якіх на водку не хапае, не тое што на ежу. Без спецыяльных праграм падтрымкі гэта зрабіць цяжка.

Кароткачасовае павелічэнне насельніцтва без уліку іншых фактараў – гэта чыстая спекуляцыя. Тым больш, что павелічэнне на працягу года не паказальнік – такія лічбы трэба параўноўваць дзесяцігоддзямі.

ТС: Звычайна на вёсцы ёсць i мяса, і гарэхі. Як тады атрымліваецца так, што людзі там жывуць менш?

В.С.: Вельмі проста – гэта залішняя фізічная праца. Яна з’яўляецца адмоўным фактарам. Вядома ж, што спартоўцы добра харчуюцца, але ж жывуць не больш за звычайных людзей. Больш таго, магу прадказать, што пераход на мясцовыя віды паліва прывядзе да яшчэ большага скарачэння жыцця ў бліжэйшыя 10 год. Гэта звязана не з выкідамі ў паветра, а з самім працэсам нарыхтоўкі паліва. Перш за ўсе гэта, зноў жа, тычыцца мужчын ад 50 да 70 год.

ТС: Валянцін Станіслававіч, я ведаю, што каля года назад вы напісалі ліст у Міністэрства энергетыкі з прапановай будаваць АЭС у Гродзенскай вобласці. У Інтэрнэце нават выказваліся думкі, што вам спусцілі гэтую бумагу зверху і прымусілі падпісаць. Як было на самой справе?

В.С.: (Смяецца) Чаго только не панапісваюць. Не, гэта была цалкам ініцыятыва нашай кафедры. Больш таго – мы яшчэ і атрымалі за гэта. Бо бумага ёсць, а будзе ці не будзе АЭС – невядома.

ТС: А навошта нам тут патрэбна станцыя?

В.С.: Не трэба гэтага баяцца. Я вам больш скажу: будаўніцтва АЭС дадатна паўплывае на працягласць жыцця. На адлегласці ў 100 кіламетраў працягласць жыцця нават павялічыцца. Чаму б не пабудаваць АЭС, напрыклад каля Зэльвы, замест ТЭЦ, якая там плануецца. Людзі, якія жывуць каля АЭС, атрымаюць таннейшую электрычнасць, будуць жыць у лепшых умовах. Ім не трэба будзе працаваць на здабычы мясцовага паліва. Аб’ектыўна кажучы, няма фактараў, якія памяншаюць жыццё людзей, нават калі тыя жывуць у 10 кіламетрах ад станцыі. Прыклад таму – Ленінградская АЭС. Я сам купаўся ў возеры ў кіламетры ад станцыі!

Рызыка захворванняў лейкаміяй у тых, хто жыве на адлегласці ў 5 кіламетраў – каля 1,5 адсоткаў  (паводле навуковага даследавання). Але ж ніхто не рабіў такіх даследаванняў для ТЭЦ. Я лічу, што калі іх зрабіць – выбар на карысць АЭС будзе заканамерны.

Што тычыцца энэргетычнай незалежнасці, то тут няма розніцы – ці  купляць уран у Расіі, ці вугаль на Украіне. Трэба толькі будаваць АЭС не па расійскіх тэхналогіях – Расія займае лідзіруючае месца па дробных праблемах з сучаснай энергетыкай – а каб яна была больш тэхналагічна надзейнай. Добрыя напрацоўкі ёсць у Францыі і Японіі. Вось напрыклад, гродзенскі АЗОТ распрацоўвалі японцы – і нічога, стаіць.

Гутарыў Юры ЗАЯЦ

На фота: В.С.Лучко