Як уладкавацца на працу? Як скласці рэзюме? Як апранацца на суразмову? На гэтыя і іншыя пытанні адказвае псіхолаг-кансультант Цэнтра кадравых рашэнняў Тамара Рагачова.

- Тамара Яўгенаўна, чым неабходна кіравацца, каб паспяхова ўладкавацца на працу?

- У наш час працадаўцы кіруюцца заходнімі тэндэнцыямі ўладкавання на працу. Таму, натуральна, што патрабуюць ад спашукальнікаў скласці пра сябе рэзюме, а не проста запоўніць анкету, як раней. Чамусьці нашых людзей гэта вельмі палохае. Дарэмна. Я лічу, што рэзюме дае магчымасць чалавеку падаць пра сябе нейкую дадатковую інфармацыю, якая зацікавіць працадаўцу, а не проста адказаць на прапанаваныя пытанні.

Наогул мы заўсёды раім нашым кліентам расказваць пра сябе самім, а не каб іх дапытваў працадаўца. Вельмі добра, калі вы папярэдне падрыхтуеце міні-прэзентацыю сябе, дзе дасцё адказы на розныя пытанні кшталту: “Навошта мне гэтая праца? Чаму менавіта яна?” і іншыя. Выдатна, калі зможаце прывесці паспяховыя прыклады з жыцця ў гэтай сферы ці іншай, і тым самым падкрэсліце нейкаторыя свае асобасныя якасці. Назавіце працадаўцу свае слабыя і моцныя бакі. Напрыклад, скажыце так: “Так. Я ў сваім жыцці не прадаў ні воднай міскі, але я хачу быць менеджэрам па продажу, бо валодаю наступнымі якасцямі…”.

Калі вы падалі рэзюме, абавязкова будзе гатовы, што вам могуць патэлефанаваць, каб удакладніць што-небудзь, атрымаць дадатковую інфармацыю ці запрасіць вас на суразмову. На жаль, некаторыя людзі забываюць пра гэта ці не бяруць пад увагу, пачынаюць весці сябе неадэкватна пад час тэлефоннай размовы, задаваць пытанні кшталту: “А хто вы? З якой кампаніі? А чым ваша фірма займаецца?”. І ужо ў канцы размовы ў працадаўцы ствараецца не вельмі добрае ўражанне пра вас. І калі вы прыходзіце на суразмову, то вас прымаюць толькі фармальна: 99 працэнтаў, што вам адмовяць.

- Як правільна напісаць рэзюме?

- У рэзюме вы павінны ўказаць вашыя імя і прозвішча, узрост, адукацыю і спецыяльнасць, якую вы атрымалі і ў якой навучальнай установе, пасаду, на якой працавалі раней і вопыт працы на ёй. Звычайна працадаўцу цікавіць, ці валодаеце вы замежнымі мовамі, кампутарам. Раю пісаць толькі праўду, бо вас могуць праверыць на суразмове, і калі вы не падцвердзіце вашыя навыкі, абавязкова будуць сумненні ў вашай надзейнасці і праўдзівасці. Часта рэзюме ўключае такую графу, як “асабістыя дадзеныя”. Не пішыце, што вы разумныя, ініцыятыўныя, адказныя і г.д., бо так пішуць многія. Лепш напісаць што-небудзь, што можа запомніцца працадаўцу.

- Звычайна працадаўца цікавіцца тым, які заробак задаволіць спашукальніка. Як правільна адказаць на гэтае пытанне?

- Я заўсёды раю нашым кліентам цікавіцца ўмовамі працы і заробкам. Чамусьці нашыя людзі заўсёды баяцца задаваць такія пытанні. Не бойцеся! Суразмова – гэта тыя самыя перамовы: у мяне ёсць якасці, у вас ёсць тое, што дапаможа мне іх паказаць і прымяніць на практыцы. На чым пагодзімся?

Што тычыцца адказу на пытанне пра заробак: абавязкова пішыце праўду. Калі вы разумееце, што не вельмі падыходзіце на гэтую пасаду, можаце адказаць такім чынам: “ Я хачу зарабляць 400 даляраў, але выдатна разумею, што не  з’яўляюся ідэальным кандыдатам для вас, таму хацеў бы пачаць з 300 даляраў”. Зразумела, грошы трэба прасіць ў адпаведнасці з пасадай. Калі вы ведаеце, што болей за 200 даляраў вам ніхто не заплаціць, дык і не прасіце 300.

- Часта на суразмове задаюць пытанне: “ Чаму вы выбралі менавіта гэтую пасаду?” Што трэба гаварыць?

- Тут могуць быць розныя адказы: маю вопыт працы па дадзенай спецыяльнасці, хачу зрабіць кар’еру (працаваў мэнэджэрам па продажу тавараў і думаю, што цяпер магу быць дырэктарам) або неадпаведнасць вакансіі (быў настаўнікам, але падумаў, што не магу рэалізаваць сябе ў гэтай сферы і вырашыў стаць офіс-мэнэнджэрам).

- Як трэба апранацца на суразмову?

- Трэба выглядаць адпаведна пасадзе. Недарэчна прыйсці “у мяхах і пясцах”, з пярсцёнкамі на пальцах, калі вы прэтэндуеце на пасаду сакратаркі. Зразумела, што ў салідную кампанію трэба прыходзіць у афіцыйнай вопратцы.

Некаторыя дзяўчаты апранаюць на сябе ўсё самае дарагое і гламурнае, што ёсць ў гардэробе, пры гэтым накладваюць на твар некалькі пластоў макіяжа, такім чынам імкнучыся падкрэсліць сваю сэксапільнасць. Але бывае, што хутчэй на пасаду сакратаркі возьмуць замужнюю жанчыну,  а не маладую дзяўчыну ў кароткай спадніцы.

Мужчыны ці хлопцы, як не дзіўна, звычайна перабольшваюць з парфумай.

Не раю паліць перад суразмовай. Вельмі непрыемна размаўляць з чалавекам, ад якога пахне тытунем, тым больш, калі гэта дзяўчына.

- У краінах Еўропы і ЗША акрамя рэзюме яшчэ патрабуюць рэкамендацыі. Ці практыкуецца гэта ў нас?

- Бывае, працадаўцу цікавяць рэкамендацыі з папярэдняга месца працы. Звычайна яна патрабуецца у тым выпадку, калі, напрыклад, чалавек кажа, што працаваў у многіх месцах, а пасля аказваецца, што ў працоўнай кніжцы гэта не запісана ці працоўнай кніжкі наогул няма. Але тут раю праяўляць асцярожнасць: часам працадаўцы, ад якіх зыходзіць добры працаўнік, наўмысна нагаворваюць на чалавека. Гэта ў тым выпадку, калі рэкамендацыя даецца па тэлефоне.

- Што яшчэ можаце параіць?

- Займайцеся актыўнай дзейнасцю: удзельнічайце ў канферэнцыях, трэнінгах, семінарах, КВЗ і г.д. Часам гэтая інфармацыя скажа пра вас больш, чым тое, што вы напішаце: “ініцыятыўны, адказны…”

Хадзіце заўсёды на суразмовы, нават калі дадзеная вакансія вас не вельмі задавальняе. Гэта дадасць вам вопыт, як паводзіць сябе пад час размовы. Першы раз заўсёды страшна, другі раз вы адчуваеце сябе скаванымі,  а ў шосты і сёмы раз вы ідзеце туды, як на шоў.

Будзьце ўпэўненымі ў сабе і ўсё ў вас атрымаецца.

Інга Сакута