- Асноўнае, з-за чаго я прыйшла на свята горада, - папаўненне калекцыі, якую мы збіраем усёй сям’ёй.  Гэта калекцыя свіней – са шкла, гліны, дрэва. Бо дзе яшчэ, уласна кажучы, можна знайсці столькі ...свіней, як не на свяце горада! – так гарадзенка Аляксандра патлумачыла, чаго яна завітала на Дзень горада.

У гандлёвых шэрагах Горада майстроў, што месціўся ў парку Жылібера на Дзень горада, можна было знайсці не толькі свіней. Прылаўкі стракацелі ад сувеніраў, упрыгожванняў, посуду, цацак. І нягледзячы на зменлівае надвор’е, людзі купкамі пераходзілі ад шапіка да шапіка. Было адчуванне, што свята цалкам месцілася ў парку Жылібера. Адразу насупраць уваходу ў парк стаяў намёт з дзеўчынамі ў нацыянальных строях з корабамі чыпсаў. Гэта рэкламная акцыя газеты “Гродзенская праўда”. Падпісваешся – і зусім бяскоштна атрымоўваеш пакунак чыпсаў.

- Ну і як, людзі падпісваюцца на “Гродзенскую праўду”? – пытаюся з нехаваным скепсісам.

- Як ня дзіўна, але падпісваюцца! – чую ад дзяўчын.

Трохі далей – шапік з беларускай музыкай. Прадаўцы - сямейная пара, таксама ў строях, звяртаюцца да пакупнікоў выключна па-беларуску. Ад асартыменту я проста губляюся. Усё ж я не звыклая, калі на музычным прылаўку лёгма ляжаць поўныя зборы кружэлак “Старога Ольсы”, “N.R.M.”, “Ulis”, Сяржука Сокала-Воюша, кіно на DVD з беларускімі субтытрамі і інш.  Ляжалі і значкі з выявамі музыкаў і гуртоў. Пакупнікоў – як прабіцца. Аднак спадар у саламяным капелюшы знайшоў колькі хвілін, каб паразмаўляць са мной.

- Адкуль прывезлі музыку?

- Мы з Менску, прыехалі на адзін дзень па запрашэнні сяброў.

- А што найбольш купляюць?

- Найбольш цікавяцца беларускай музыкай, пачынаючы ад народнай, танцавальнай, вакальнай, той, якой не купіш у звычайнай музычнай краме, на жаль. Моладзь цікавіцца моладзевымі гуртамі, асабліва тымі, якія не гучаць на радыё ў ліку 75 адсоткаў.

Падышоў мужчына і спытаў, ці ёсць беларускія значкі.

- З “Пагонькай”? – дзелавіта запытаў гаспадар шапіку і палез дзесьці пад прылавак. – Канешне, ёсць! – вынурнуў з бел-чырвона-белымі значкамі і падміргнуў. Маўляў, толькі для сваіх.

Зусім побач хавала пад цэлафан ад дажджу гаспадыня цудоўных лялек ручной працы. Жанчына прывезла іх таксама з Менску, робіць лялькі сама ўжо больш за 20 год.

- Стараюся адрадзіць нашыя беларускія традыцыі, але ўсё ж ствараю больш “асучасненую” ляльку. Пры чым лялькі робяцца не проста дзеля эстэтычнага задавальнення ці дзіцячай забавы, але і з практычных мэтаў. Вось, напрыклад, лялька “Капустка”. Яна на прымнажэнне. Замест тулава – слаі ільняной тканіны, яны сімвалізуюць капустку. Яна расце, лісты прыбаўляюцца, памнажаюцца. Гэтак жа і ў лялькі. Яна памнажае ўсё ў хаце – шчасце, дзяцей. Прыбытак дзяцей сімвалізуюць у лялькі і знарок вялікія грудзі.

- А як купляюць вашыя лялькі? Добры прыбытак?

- Ведаеце, я задаволеная. Людзі ўжо мяне ведаюць, чакалі, што прыеду і прывязу лялькі.

Напрыклад, лялькі “Капустка” практычна былі разабраныя, хоць яны і не танныя. Вось вам і праграма па дэмаграфічнай стабілізацыі – нашыў лялькаў, і адразу дэмаграфічны рост. Праўда, лялечнікаў у Беларусі не так і шмат.

Затое было шмат майстроў-гарбароў. Мастацкія вырабы са скуры трапляліся праз шапік. Пры гэтым большасць былі мясцовыя майстры, гарадзенскія. Пытаем у аднаго майстра, чаму так.

- Проста каля 80 адсоткаў гарбароў усёй Беларусі - гарадзенскія. У нас вельмі моцная школа і традыцыя. Зараз у салонах і галерэях выстаўляюцца майстры ўжо трэцяга пакалення.

- Дык, напэўна, і канкурэнцыя вялікая?

- Так, але кожны займае сваю нішу.

- А што ў вас ўнікальнага?

- Пакуль ніхто не робіць такіх вокладак на пашпарты (сапраўды, я раней не бачыла ярка аранжавых вокладак, з выбітымі кветкамі), вялікую і аб’ёмную пластыку на скуры. З бяростай ніхто не працуе. Кожны шукае свае спосабы.

- А што найбольш бяруць?

- Усё бяруць.

Увогуле было адчуванне, што сюды прыехалі адно ўнікумы рамёстваў з усяе Беларусі. Напрыклад, менчукі прывезлі сувеніры фірмы, якая адзіная ў Беларусі вырабляе вітражы па дарагой класічнай тэхналогіі, па якой працуюць зараз у свеце ўсяго некалькі краін. А ўжо матылькі і анёлы з каляровага вітражнага шкла – дадатковыя прадукты. Альбо сумкі з войлаку, з якога робяць валёнкі. А дзеўчыны дадумаліся рабіць эксклюзіўныя жаноцкія аксэсуары. Віцеблянін, майстра-каваль, прывёз упрыгожванні ад сяброў з Ноўгараду і Тыбету.

Жанчына з Беларускага Саюзу майстроў народнай творчасці (большасць майстроў мелі бэйджыкі з гэткай назвай) распавяла, што запрашэнне выставіць вырабы у Горадзе майстроў даслалі каля 30 майстрам. А прыехала ажно 50 – з Менску, Віцебску, Магілёва, Полацку, Ліды, Міра, Гомелю. Праўда, каментары адносна таго, ці прыехалі сюды адно майстры, выказаў прадавец з Міра.

- Тут 90 адсоткаў гэтак званых майстроў – адно прадаўцы, якія нічога не вырабляюць, а толькі прывезлі прадукцыю. Проста я не падманваю і адразу пра гэта кажу. Аднаму трэба вырабляць, а іншаму прадаваць. Кожны хай займаецца сваёй справай.

Свята на плошчы Леніна таксама было арганізавана ў лепшых гарадзенскіх традыцыях: чырвона-зялёныя сцягі, гандлёвыя намёты з шашлыкамі і пірагамі, песні расейскай поп-эстрады ў выкананні дзіцячых калектываў і гарадзенскіх зорак. Зрэшты, на Савецкай свята горада мала чым адрознівалася ад іншых гарадзкіх святаў – 5-годдзя БРСМ, Дня Незалежнасці, Дня Саюзу Беларусі і Расеі… Шэраг можна прадоўжыць. Ужо, мусіць, дзяжурныя, чырвоныя і зялёныя палотнішчы на балконах, букеты сцягоў, сцэна і расцяжкі. Толькі надпісы мяняюцца. Ну і апафеоз – вечаровы канцэрт расейскай зоркі. Ага, і як бонус – салют у 22.00. І гэтак амаль кожную суботу.

Дарэчы, аранжавыя балонікі дагэтуль яшчэ не знялі з Палаца Тэкстыльшчыкаў. Мусіць, зноў на нашай вуліцы будзе свята.

Алеся Бяленік.

Фота Ірсэн