У канцы чэрвеня стартаваў райд на веласіпедах, які  праходзіў на працягу 10 дзён па Сувальшчыне. Удзельнікамі праекту былі госці з Беларусі і Польшчы. Адбывалася так званая інтэграцыя абодвух народаў. Сэнс райду заключаўся ў наступным: усе удзельнікі падзяліліся на чатыры групы, у складзе кожнай групы былі палякі і беларусы, і кожная група мела свой маршрут, які неабходна было здзейсніць за 8 дзён. І хоць маршруты былі розныя, аднак кожная група зрабіла ганаровае кола вакол цэнтра рэгіёна - Сувалак. І вось райд стартаваў – пачаліся новыя знаёмствы, новыя ўражанні.

Чым прываблівае Сувальшчына, дык гэта сваімі дужа прыгожымі краявідамі: проста нявымернае мноства ўзгоркаў і горак, а таксама вялікая колькасць прыгожых, блакітных азёр. Азёры на Сувальшчыне сапраўды блакітныя. Глядзіш у ваду на глыбіні 5 метраў і бачыш жоўтае ілістае дно. А вось у нас усё наадварот: забруджаныя рэкі і азёры, якія маюць бура-зялёны колер. Па дарозе нам сустрэліся тры азёры, якія найбольш уразілі мяне сваей прыгажосцю. Гэта азёры Шэльмант Вялікі і Шэльмант Малы, якія знаходзяцца адно каля аднаго і цягнуцца на некалькі кіламетраў, возера Ганьча – самае глыбокае возера ў Польшы. Яго глыбіня дасягае 108 метраў. І возера Гарбас – адно з самых вялікіх азёраў ў Польшы і, бадай, самых празрыстых. Заўважыла, што палякі беражліва адносяцца да прыроды: агароджваюць мурашнікі, каб які звер не патаптаў ці каб чалавек своечасова заўважыў; буслам наладжваюць гнёзды у межах ваколіцы: кладуць на слупы драўляныя колы, што не часта сустрэнеш на Беларусі. Таму, калі Беларусь называюць “краінай буслоў”, то Сувальшчыну справядліва называць “краем буслоў”. Адзін дзень нам давялося ездзіць па вельмі крутых узгорках, на якія мы заязджалі з вялікай цяжкасцю. “Цэлае жыццё – з горкі на горку”, - справядліваў заўважыў хтосьці з палякаў. А ехалі мы ў вёску Станьчыкі, дзе яшчэ пад час другой сусветнай вайны былі збудаваны два масты – самыя высокія ў Еўропе.

Давялося пакатацца нам не толькі на веласіпедах. Але і на байдарках. Было проста супер! Асабліва спадабалася тым, для каго гэта было ўпершыню, і я не выключэнне. Але нашаму сплыву на байдарках перашкодзіла навальніца, якая пачалася вельмі нечакана. Аднак ўражанняў у нас ад гэтага не паменшылася.

Пабывалі мы ў зяленым горадзе Аўгустове і пакаталіся на рачным трамвайчыку па Аўгустоўскаму каналу. Горад вельмі прыгожы, асабліва рачны порт і вуліца Каштанавая, якая прылягае да дадзенага порта. Думаю, што Аўгустоў – гэта прыклад таго, якім чынам неабходна захоўваць прыроду вакол сябе. Шкада, што Гародня пакрысе выходзіць з ліку зялёных гарадоў. Пад час экскурсіі па каналу, мы праплывалі па рэчцы Кленьццы, якая з’яўляецца адной з самых малых рэк ў Еўропе (яе даўжыня 800 м). Канчатковым прыпынкам  па Аўгустоўскаму каналу было возера Студзенічнае, якое асвяціў Ян Павел II пад час свайго візіту ў Польшы. На беразе возера стаіць помнік пантыфіку і каплічка, а таксама калодзеш са свянцонай вадой.

Пад час райду давялося пабываць і на беларуска-польскай мяжы. Пяшчотна сустрэў нас беларускі лес, поўны грыбоў, чарніцаў і суніцаў. Праўду казаў класік нашай літаратуры Уладзімір Караткевіч,  што дзеля таго, каб выхоўваць патрыятызм у беларусаў, неабходна моладзь адпраўляць у замежныя краіны. Думаю, патрыятычныя пачуцці ахоплівалі не толькі беларусаў, але і палякаў. Мы, беларусы, кінуліся тэлефанаваць на Радзіму з крыкамі: “Не трымайце мяне, я хачу дадому”.

Але самым незвычайным, што здзівіла ўсіх нас была пруская асада. Гэта месца, дзе будуюцца паселішчы ў стылі XIII ст. Мяркуецца, што прыкладна ў такіх паселішчах жылі некалі даўнія балцкія плямёны. Каля брамы падворка знаходзіцца сажалка, над якой збудаваны мост у выглядзе вужа. Вуж у балтаў быў сімвалам дабрабыту і дзетародства, яго трымалі ў кожнай хаце. Недалёка стаяць 11 камянёў у форме кола, і ў цэнтры вогнішча - як сімвал сонца. Вялікія камяні сімвалізуюць бацьку, а маленькія, якія стаяць на вялікіх – сына. Далей размешчана ружэйная вежа і драўляныя хаткі, а яшчэ далей будзе размяшчацца летні амфітэатр. Скончыць забудову паселішча плануецца ў 2009 годзе. А праз два гады плануецца завяршэння гатэлю, таксама ў стылі XIII ст. Уздоўж дарогі знаходзяцца камяні з партрэтамі самых паважаных важдзёў балцкіх плямёнаў. Пабывалі мы і каля ахвярнага алтара, на якім адбывалася ахвярапрынясенне свяшчэннаму богу. У балтаў, як і ў славян, гэта быў Пярун.

А ў канцы нашага райду мы пабывалі на Цясовай гары, якую ўсе разам празвалі Галгофай: па-першае, было цяжка на яе ўзняцца, а па-другое, на гары стаяў вялі крыж. З верху гары адкрываліся вельмі прыгожыя краявіды Сувальшчыны.

А яшчэ мы навучылі нашых калегаў-палякаў спяваць песню “Тры чарапахі” і гаварыць словы ветлівасці па-беларуску.

Хоць часам было не вельмі лёгка, асабліва першыя дні, але ўражанняў, якія атрымала ад райду хопіць на ўсё жыццё. Калі такі райд будзе ладзіцца ў наступным годзе, то пастараюся не абмінуць яго сваёй увагай, каб зноўку пазнаёміцца з новымі людзьмі і набрацца новых уражанняў.

 Інга Сакута