Калядаваць было надта весела. А яшчэ гэта вельмі цяжкі хлеб – як фізічна, так і маральна. Найперш, калядоўшчыкі шмат ходзяць. Па-другое, з хаты ў хату трэба ВЕСЕЛА  выконваць усю праграму ЦАЛКАМ. А гэта: песень пяць, з тузін пажаданняў, прадстаўленне казы, гандаль з гаспадарамі, развітанні. Ніхто задарма каўбасы не дасць і не налье …э-э… гарбаты. І для кожнага гаспадара і гаспадыні спяваць і жадаць трэба так, як быццам гэта першая хата. Асабіста я ў апошняй думала, што ўпаду на падлогу замест казы.

Пачыналася ўсё з прымервання апранахаў калядоўшчыкаў. Дужа пацешна было бачыць, як на сябрах вырастаюць рогі, барада, капытцы. У выніку атрымаўся прыстойны ці то статак, ці то яшчэ што – каза, яшчур, мядзьведзь, чорт, дзед, салдат, варажбітка, цыган, баран-зорканоша і матрос Гомельскага рачнога флоту. З гіканнем і галёканнем мы рушылі з чыгункі ў бок вуліцы Маладзёжнай. Рэакцыя мінакоў была дзіўнай. На нашыя вітанні і зычэнні большасць дзіка глядзела і спяшалася ў іншы бок. Ці то нашыя касцюмы аказаліся не даспадобы, ці то тварамі не выйшлі. Толькі дзве сталыя жанчыны падзякавалі і павіншавалі са святам, ды яшчэ нейкі хлопчык.

У першую кватэру заходзілі з лісточкамі ў руках, каб на што не забыцца па тэксце. Але не дапамагло – каза раней упала і пачала паміраць, чым трэба было. Увогуле гэты адзін з галоўных персанажаў аказаўся ў нас шматпакутным. На працягу вечара ў нас змянілася ажно тры казы. Гэтая роля аказалася найцяжэйшай. А песні выбітна вучыліся па дарозе, ад адной хаты да другой. У выніку ўжо праз якую гадзіну мех з накалядаваным трэба было мяняць, бо ніхто ўжо не хацеў несьці.

У нейкі момант вырашылі прайсці праз вуліцу Савецкую. Натуральна, поспех мелі шалёны. Бліскавіцы фотапаратаў, прыцэлы камераў – проста зорная алея. Хаця воклічы я чула неадназначныя. Былі і “Малайцы, якая моладзь!” Было і “Идиоты!” У цэлым мне было скрушна бачыць рэакцыю гарадзенцаў на калядоўшчыкаў. Большасць глядзелі пахмурна, з падазрэннем і недаверам. Ці абыякава. Няўжо людзі настолькі замардаваныя жыццём ці змаганнем за штодзённае выжыванне, што нават у святы чыесьці вяселле і радасць падаюцца залішняй і вычварэнскай?

Найбагацей накалядавалі ў вёсцы. У нас ужо быў поўны мех цукерак, а з кілбасой ня густа. Таму калі каза зноў пачала цягнуць “Дайце шакаляды, або памру!”, я пачала шаптаць, каб прасіла кілбас. З вёскі мы вярталіся ўжо з мясам…

Насамрэч, гэта надта важна адраджаць старажытныя нацыянальныя звычаі. У народзе заўсёды верылі, што Каляда ў хату – заўсёды шчасце. Таму засмучала рэакцыя мінакоў. А калядаваць хадзілі ўсё-ткі да знаёмых, хто каго прапануе ці запросіць. І мне нават не хочацца думаць, як было б, калі калядаваць пайшлі па выпадковых кватэрах…

А пакуль рыхтуем добры мех і падвучваем песні. Наперадзе праваслаўныя Каляды.

Алеся БЯЛЕНІК

Фота Янкі ЛЯЛЕВІЧА