Сёння наш шлях вядзе ў сталіцу самай вялікай краіны свету і, па супадзенні, нашага суседа – Расіі – у Маскву.

Нам, гарадзенцам, зручней за ўсё ехаць праз Мінск. Раю ехаць цягніком, але калі вы  адважыцеся на карыстанне аўтамабілем, то рыхтуйцеся да прыгодаў. Ад Мінска да мяжы з Расіяй цягнецца добры кавалак «хвалёнай» платнай трасы, праезд па якой абыходзіцца ў 3 даляры ў адзін бок. Аднак, чым гэтая траса адрозніваецца ад іншых буйных дарог Беларусі, акрэсліць цяжка. Аб выключнай якасці яе казаць няма чаго: траса да Гародні падалася мне лепшай.  

Па дарозе ці прыгоды пана Гжэгажа

Самае цікавае адбываецца, вядома ж, на мяжы. Хоць яе, фактычна, і няма, аднак увоз транспартнага сродку на тэрыторыю РФ афармляць прыходзіцца. Назіраем сітуацыю: паляк-прадпрымальнік падпісвае дакументы на часовы ўвоз аўтамабіля. Сур’ёзнага выгляду ў акулярах мытнік не спяшаючыся правярае дакументы і… не знаходзіць даверанасці на імя паляка на карыстанне аўтамабілем, узятым, на банкаўскі крэдыт. Банк выпісаў даверанасць на фірму, уласнікам якой і з’яўляецца пан Гжэгаж (так завуць паляка). На фірму, а не на яго самога, тлумачыць мытнік: павінна быць даверанасць ад фірмы на імя пана Гжэгажа, завераная яго ж пячаткай. Азадачаны прадпрымальнік здзіўлена перапытвае: «Я павінен напісаць даверанасць на самога сябе?». Атрымаўшы сцвярджальны адказ (і ў дадатак неаспрэчлівае «Гэта Расія. Тут свае законы»), пан Гжэгаж вымушаны быў адаслаць напісаную ад рукі даверанасць ад уласнай фірмы на сваё імя і пераслаць яе па факсе ў Польшчу для пячаткі. Для даведкі: адправіць факс – 100 расійскіх рублёў, прыняць – 50.  

Факсімільны варыянт даверанасці задаволіў мытніка, засталося толькі праверыць сам аўтамабіль. Усё б добра, ды прадпрымальнік вёз з сабою па два экзэмпляры сваёй прадукцыі, каб падарыць расійскім фірмам, з якімі хацеў супрацоўнічаць. Рэчы, не прызначаныя на продаж, у колькасці 1-2 экзэмпляраў кваліфікуюцца як рэчы для асабістага карыстання. Аднак пачуўшы словы «ў падарунак», мытнік падкрэсліў: падарунак – гэта не асабістае карыстанне, трэба «растамажваць». Пасля кароткай размовы з прадпрымальнікам мытнік згадзіўся на «аргументы». Далейшыя перамовы праходзілі за зачыненымі дзвярыма, але праз хвіліну раз’юшаны мытнік са словамі «Не трэба мне нічога!» вярнуўся да свайго стала і хутка праштампаваў усе дакументы. Паляк мог ехаць далей. Я запытала, чым пан Гжэгаж так раззлаваў мытніка. Аказалася, прадставіў слабыя «аргументы».

Па дарозе на Маскву апошні ўказальнік адлегласці пакажа: «Масква 236 км». А далей паедзеце як у «чорнай дзірцы»: указальнікі «Масква» ёсць, а колькі да яе – невядома. Аб тым, што перад вамі сталіца РФ, вы даведаецеся толькі за 2 кіламетры да яе. Таму раю займацца матэматычнымі падлікамі, каб не згубіцца ў прасторы.

Маскоўскі Манхэтан і галава безгаловы Калумб

Сталіца Расіі, канечне, уражвае. І памерамі, і размахам жыцця, і архітэктурай (я кажу пра гістарычны цэнтр: адных толькі цэркваў каля 1600).

Цэнтр захапляе: Кітай-горад, Сабор Васіля Блажэннага, Красная плошча з Крамлём – сэрца Масквы, Храм Хрыста Выратавальніка, дзе праходзяць знакамітыя набажэнствы на Каляды і Вялікдзень, велічны будынак Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта на Вераб’ёвых гарах, мноства музеяў і галерэй, якія варта наведаць. Усяго і не апішаш. Масква – гэта своеасаблівы горад-музей. Не пазбаўлены ён, аднак, і сучаснасці. У тым жа цэнтры (а я смела кажу ў цэнтры, бо ён цягнецца на кіламетры) ўзводзіцца своеасаблівы маскоўскі Манхэттан: шыкоўныя будыніны небаскробаў, некалькі з якіх ужо функцыянуюць і па вечарах «зыркаюць» бясконцым мноствам шкляных вачэй офісаў.

Ёсць у Маскве і свая Статуя Свабоды – гэта помнік Пятру Першаму работы З.Цэрэтэлі  (верхавіна помніка свеціцца ўначы, як маяк). Аднак, жыхары Масквы зусім не ў захапленні ад такой канструкцыі. Больш таго, яна зусім не ўпісваецца ў агульны ансамбль узбярэжжа. Знаёмы расказвае мне, што помнік першапачаткова прызначаўся для Амерыкі: гэта была скульптура Калумба. Але амерыканцы паглядзелі на «это уродство» і адмовіліся. Тады Цэрэтэлі замяніў галаву Калумба на галаву Пятра і «прыстроіў» няўдалае стварэнне на беразе Масквы-ракі.

Падмаскоўная «глыбінка»

Славутасцю з’яўляецца таксама маскоўскі метрапалітэн, які пачаў сваё існаванне яшчэ на пачатку ХХ стагоддзя. Праўда, цікавасць уяўляюць цэнтральныя станцыі, менавіта яны, найстарэйшыя, стылізаваны і аздоблены малюнкамі, фігурамі. Маскоўская «падземка» нагадвае горад з мноствам завулкаў, у якіх нядоўга і заблукаць. Ад масквічоў я пачула такі жарт: «Многія, хто прыязджае, думаюць, што падмаскоўная «глыбінка» – гэта маскоўскі метрапалітэн». Дарэчы, зранку ў метро прабрацца вельмі цяжка: вялікі наплыў людзей, якія спяшаюцца на працу. Чарга за білетамі цягнецца метраў на 500 ад уваходу ў метро, а вядома ж, калі спяшаешся, то такія чэргі – катастрофа. Білет можна набыць у перакупшчыкаў, якія заўсёды непадалёк, праўда, разы ў тры даражэй. Нядрэнны бізнэс!

Яшчэ адной славутасцю Масквы, не ў лепшым аднак значэнні, я б назвала маскоўскія заторы. Мне давялося дабірацца з цэнтра да ўскрайку горада чатыры гадзіны – і не па горадзе, а па кальцавой. Для мяне, карэннай гарадзенкі, гэта падалося жахлівым. Масквічы кажуць, што часам здараецца стаяць у заторы ад 6 да 12 гадзін. Сапраўдныя праблемы пачынаюцца тады, калі заканчваецца паліва. Таму, вырашыўшы праехаць па Маскве на аўтамабілі, не забудзьце каністру! Найлепшы час для экскурсіі па расійскай сталіцы – 11 -12 гадзін ночы, калі машыны свабодна гойсаюць па шырокіх праспектах. Да таго ж начная Масква – гэта таксама захапляльнае відовішча.

Еўрапеізацыя ўсяя Масквы

Апошнім часам сталіца, па словах і саміх жыхароў, і гасцей вельмі змянілася. У лепшы бок. Еўрапеізавалася. Аднак, як заўважае мой знаёмы масквіч, толькі знешне: еўрапейскія законы ў Расіі не спрацоўваюць, дэмакратыя тут немагчымая і расіян трэба трымаць «в ежовых рукавицах», каб не «распаясаліся».

Вольга ЖУК, фота аўтара

Ленін і Брэжнеў з турыстамі. Зарабляюць.